Adam-gün neyi ölçer?
Adam-gün, toplam iş yükünü insan emeği üzerinden ölçmek için kullanılan pratik bir birimdir. Bir kişi bir işi bir tam iş gününde tamamlıyorsa bu iş yaklaşık 1 adam-gün efor olarak ifade edilebilir. İki kişinin yarımşar gün çalışması da toplamda 1 adam-gün efor oluşturabilir.
Buradaki kritik nokta, ölçülen şeyin takvim değil emek olmasıdır. Örneğin bir analiz çalışması 5 adam-gün efor gerektirebilir fakat müşteri görüşmeleri, veri bekleme süresi veya karar bağımlılıkları nedeniyle iki haftalık takvim süresine yayılabilir.
Adam-gün nasıl hesaplanır?
En basit hesap, görevler için gereken çalışma sürelerinin toplanmasıdır. Ancak iyi bir proje tahmini yalnız doğrudan üretim işlerini değil; analiz, toplantı, koordinasyon, test, düzeltme, dokümantasyon ve proje yönetimi gibi destekleyici işleri de kapsar.
| İş paketi | Tahmini efor |
|---|---|
| Analiz | 8 adam-gün |
| Tasarım | 6 adam-gün |
| Uygulama / üretim | 16 adam-gün |
| Test ve düzeltme | 8 adam-gün |
| Kapanış ve dokümantasyon | 2 adam-gün |
| Toplam | 40 adam-gün |
1 adam-gün kaç saattir?
Bunun evrensel tek bir cevabı yoktur. Kurum veya sözleşme standardı 8 saatlik iş günü kullanıyorsa 1 adam-gün 8 adam-saat kabul edilir. Bazı kurumlarda 7,5 saat veya farklı bir standart kullanılabilir. Bu nedenle teklif, sözleşme ve kapasite planında dönüşüm varsayımı açıkça yazılmalıdır.
Örneğin 112 adam-saatlik bir iş, 8 saatlik standartta 14 adam-gündür. Fakat 14 adam-gün eforun 14 takvim gününde tamamlanacağı yine söylenemez; ekip yapısı ve bağımlılıklar ayrıca planlanmalıdır.
Adam-gün ile proje süresi arasındaki fark
Efor, işi tamamlamak için gereken toplam insan emeğidir. Süre ise başlangıç ve bitiş arasındaki takvim zamanıdır. İki kavram ilişkili olsa da birbirinin yerine kullanılamaz.
Örneğin toplam 40 adam-günlük bir çalışma, bazı iş paketleri paralel ilerlediğinde 20 iş gününde tamamlanabilir. Tersine, dış onaylar veya sıralı bağımlılıklar nedeniyle 40 adam-gün efor 60 takvim gününe de yayılabilir. İyi proje planı bu nedenle yalnız toplam eforu değil, işlerin sırasını ve kritik yolu da gösterir.
Neden 100 adam-gün / 5 kişi = 20 gün değildir?
Matematiksel bölme doğru olabilir; proje mantığı her zaman bu kadar basit değildir. Bir işi daha fazla kişiye bölmek ancak görevler gerçekten paralelleşebiliyorsa süreyi aynı oranda kısaltır.
Birçok projede analiz tasarımdan önce, tasarım uygulamadan önce, uygulama testten önce tamamlanmak zorundadır. Ayrıca uzmanlıklar birbirinin yerine geçmez. Beş kişinin tamamı aynı işi yapamıyorsa yalnız kişi sayısını artırmak kritik yolu kısaltmaz.
- Sıralı işler ve öncül-sonraki bağımlılıkları
- Belirli uzmanlara veya rollere bağımlılık
- Müşteri, kullanıcı veya yönetim kararlarını bekleme
- Test ve kabul pencereleri
- Yeni ekip üyeleriyle oluşan koordinasyon ve bilgi aktarımı yükü
- Aynı kişinin birden fazla projeye bölünmesi nedeniyle gerçek kapasitenin düşük olması
Farklı proje türlerinde adam-gün örnekleri
Yazılım projesinde 2 adam-gün analiz, 2 adam-gün tasarım, 6 adam-gün geliştirme, 3 adam-gün test ve 1 adam-gün dokümantasyon toplam 14 adam-gün efor oluşturabilir. İki geliştirici bulunması, analiz ve test bağımlılıkları nedeniyle süreyi otomatik olarak 7 güne indirmez.
Danışmanlık çalışmasında görüşmeler 10, veri analizi 12, çözüm tasarımı 15, raporlama 8 ve yönetim sunumu 2 adam-gün olabilir. Toplam 47 adam-gün efor, müşteri takvimleri ve veri bekleme nedeniyle altı haftalık bir takvime yayılabilir.
Mühendislik projesinde mekanik tasarım 20, elektrik tasarımı 15, kontrol hesapları 8, çizimler 12 ve gözden geçirme 5 adam-gün olabilir. İşlerin bir kısmı paralel ilerler; ancak arayüz kararları ve teknik onaylar toplam takvim süresini belirler.
Adam-gün fiyatlandırma birimi olarak nasıl kullanılır?
Profesyonel hizmetlerde adam-gün aynı zamanda ticari birim olabilir. Örneğin 50 adam-günlük çalışma için birim fiyat 15.000 TL ise teorik hizmet bedeli 750.000 TL olur. Burada 50 adam-gün eforu, 15.000 TL ise ticari birim fiyatı ifade eder.
Kapsam değişmeden yalnız adam-gün sayısını düşürmek gerçek işi ortadan kaldırmaz. Sonuç çoğu zaman fazla mesai, kalite kaybı, eksik teslimat, takvim uzaması veya sonradan ek maliyet olarak geri gelir. Bu nedenle teklif değerlendirmesinde en küçük adam-gün rakamı her zaman en iyi teklif değildir.
İyi bir adam-gün tahmininde ne görünmeli?
Tek bir toplam rakam yerine iş kırılımı ve varsayımlar görünür olmalıdır. Tahmin hangi kapsamı içeriyor, hangi işleri içermiyor, hangi rol ne kadar efor harcayacak ve hangi bağımlılıklar süreyi etkileyebilir soruları cevaplanmalıdır.
- İş paketlerine ayrılmış efor
- Rol ve yetkinlik dağılımı
- Tahmin varsayımları ve kapsam dışı işler
- Test, koordinasyon ve proje yönetimi eforu
- Belirsizlik veya risk payı
- Gerçek kaynak kapasitesi
- Takvim planı ve kritik bağımlılıklar